وبلاگ حقوقی محمد حسنی
گردآوری و ارائه مطالب متنوع و سودمندحقوقی
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب
- ۱۳٩۳/۱٢/٢٩

جایگاه  اسناد رسمی و عادی

 ‬سند‭ ‬نوشته‌ای‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬مقام‭ ‬دعوا‭ ‬توسط‭ ‬خواهان‭ ‬و‭ ‬خوانده‭ ‬قابل‭ ‬استناد‭ ‬باشد‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬افراد‭ ‬بتوانند‭ ‬برای‭ ‬اثبات‭ ‬ادعای‭ ‬خود‭ ‬در‭ ‬دادگاه‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬استفاده‭ ‬‌کنند‭.‬


جایگاه  اسناد رسمی و عادی

 
‭ ‬سند‭ ‬نوشته‌ای‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬مقام‭ ‬دعوا‭ ‬توسط‭ ‬خواهان‭ ‬و‭ ‬خوانده‭ ‬قابل‭ ‬استناد‭ ‬باشد‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬افراد‭ ‬بتوانند‭ ‬برای‭ ‬اثبات‭ ‬ادعای‭ ‬خود‭ ‬در‭ ‬دادگاه‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬استفاده‭ ‬‌کنند‭.‬
 
اسناد‭ ‬به‭ ‬دو‭ ‬دسته‭ ‬عادی‭ ‬و‭ ‬رسمی‭ ‬تقسیم‭ ‬می‌شود‭: ‬اسناد‭ ‬رسمی‭ ‬اسنادی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬توسط‭ ‬ماموران‭ ‬رسمی،‭ ‬در‭ ‬حدود‭ ‬صلاحیت‭ ‬آنان‭ ‬و‭ ‬مطابق‭ ‬قانون‭ ‬تنظیم‭ ‬شود؛‭ ‬مانند‭ ‬اسنادی‭ ‬که‭ ‬توسط‭ ‬ماموران‭ ‬اداره‭ ‬ثبت‭ ‬اسناد‭ ‬و‭ ‬املاک‭ ‬یا‭ ‬دفاتر‭ ‬اسناد‭ ‬رسمی‭ ‬تنظیم‭ ‬می‌شود‭.‬
در‭ ‬مقابل‭ ‬اسناد‭ ‬رسمی،‭ ‬اسناد‭ ‬عادی‭ ‬قرار‭ ‬دارد‭ ‬که‭ ‬مصادیق‭ ‬و‭ ‬نمونه‌های‭ ‬آن‭ ‬در‭ ‬اطراف‭ ‬ما‭ ‬بسیار‭ ‬قابل‭ ‬مشاهده‭ ‬است‭. ‬از‭ ‬جمله‭ ‬اسناد‭ ‬عادی‭ ‬می‌توان‭ ‬به‭ ‬اجاره‌نامه‌هایی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬بنگاه‌های‭ ‬معاملات‭ ‬املاک‭ ‬تنظیم‭ ‬می‌شود،‭ ‬اشاره‭ ‬کرد‭. ‬
 
‭  ‬کاربرد‭ ‬اسناد
1-‭  ‬مقایسه‭ ‬سند‭ ‬عادی‭ ‬و‭ ‬رسمی‭ ‬از‭ ‬حیث‭ ‬اثباتی‭.‬
2-‭  ‬جایگاه‭ ‬سند‭ ‬عادی‭ ‬در‭ ‬دعاوی‭.‬
3-‭ ‬اعتبار‭ ‬اقرار‭ ‬و‭ ‬رابطه‭ ‬آن‭ ‬با‭ ‬سند‭.‬
4-‭  ‬مواردی‭ ‬که‭ ‬ثبت‭ ‬سند‭ ‬اجباری‭ ‬است‭.‬
5-‭  ‬ضمانت‭ ‬اجرای‭ ‬حقوقی‭ ‬عدم‭ ‬ثبت‭ ‬سند‭.‬
 
‭ ‬مقایسه‭ ‬سند‭ ‬عادی‭ ‬و‭ ‬رسمی‭ ‬از‭ ‬جهت‭ ‬اثباتی
مطابق‭ ‬مواد‭ ‬1284،‭ ‬‌1285‭ ‬و‭ ‬1286‭ ‬قانون‭ ‬مدنی،‭ ‬هر‭ ‬نوشته‌ای‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬مقام‭ ‬دعوی‭ ‬یا‭ ‬دفاع‭ ‬قابل‭ ‬استناد‭ ‬باشد‭ (‬به‭ ‬استثنای‭ ‬شهادت‌نامه‭) ‬عنوان‭ ‬سند‭ ‬دارد‭ ‬که‭ ‬تنظیم‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬رسمی‭ ‬یا‭ ‬عادی‭ ‬است‭.‬
از‭ ‬لحاظ‭ ‬قضایی،‭ ‬چنانچه‭ ‬طرفی‭ ‬که‭ ‬سند‭ ‬عادی‭ ‬علیه‭ ‬او‭ ‬اقامه‭ ‬شده‭ ‬است،‭ ‬انتساب‭ ‬آن‭ ‬از‭ ‬منتسب‌الیه‭ ‬را‭ ‬تصدیق‭ ‬کند‭ ‬یا‭ ‬اصالت‭ ‬آن‭ ‬در‭ ‬دادگاه‭ ‬از‭ ‬جهت‭ ‬انتساب‭ ‬مهر‭ ‬و‭ ‬امضای‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬طرف‭ ‬دیگر‭ ‬به‭ ‬اثبات‭ ‬برسد،‭ ‬سند‭ ‬مذکور‭ ‬واجد‭ ‬اعتبار‭ ‬سند‭ ‬رسمی‭ ‬شده‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬طرفین‭ ‬دعوی،‭ ‬وراث‭ ‬و‭ ‬قائم‌مقام‭ ‬آنها‭ ‬معتبر‭ ‬خواهد‭ ‬بود‭. ( ‬ماده‭ ‬1291‭ ‬قانون‭ ‬مدنی‭) ‬با‭ ‬تعمق‭ ‬در‭ ‬مقررات‭ ‬اشعاری،‭ ‬این‭ ‬نتیجه‭ ‬حاصل‭ ‬می‌شود‭ ‬که‭ ‬تفاوت‭ ‬سند‭ ‬عادی‭ ‬و‭ ‬رسمی‭ ‬ناظر‭ ‬به‭ ‬قدرت‭ ‬اثباتی‭ ‬آنها‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬چنانچه‭ ‬اصالت‭ ‬و‭ ‬انتساب‭ ‬نوشته‭ ‬عادی‭ ‬به‭ ‬طرف‭ ‬مقابل‭ ‬یا‭ ‬نویسنده‭ ‬مسلم‭ ‬باشد،‭ ‬از‭ ‬نظر‭ ‬اثباتی‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬متداعیین‭ ‬تفاوتی‭ ‬ندارند‭. ‬
 
‭  ‬جایگاه‭ ‬سند‭ ‬عادی‭ ‬در‭ ‬دعاوی
در‭ ‬جریان‭ ‬دادرسی،‭ ‬استنباط‭ ‬قضایی،‭ ‬کشف‭ ‬واقع‭ ‬و‭ ‬تشخیص‭ ‬حق‭ ‬از‭ ‬باطل،‭ ‬تفاوتی‭ ‬بین‭ ‬سند‭ ‬رسمی‭ ‬و‭ ‬عادی‭ ‬وجود‭ ‬نداشته‭ ‬و‭ ‬سند‭ ‬عادی‭ ‬که‭ ‬اصالت‭ ‬و‭ ‬انتساب‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬صادرکننده‭ ‬مسلم‭ ‬باشد،‭ ‬تفاوتی‭ ‬با‭ ‬سند‭ ‬رسمی‭ ‬ندارد‭ ‬و‭ ‬فقط‭ ‬در‭ ‬زمان‭ ‬درخواست‭ ‬تامین‭ ‬خواسته‭ ‬چنانچه‭ ‬ضرورت‭ ‬تامین‭ ‬خواسته‭ ‬از‭ ‬نظر‭ ‬قضایی‭ ‬احراز‭ ‬شود،‭ ‬سند‭ ‬رسمی‭ ‬که‭ ‬بدهی‭ ‬یا‭ ‬موضوع‭ ‬تعهد‭ ‬طرف‭ ‬مقابل‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬منجز‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬قید‭ ‬شده‭ ‬باشد،‭ ‬بدون‭ ‬تودیع‭ ‬خسارت‭ ‬احتمالی‭ ‬یا‭ ‬اثبات‭ ‬در‭ ‬معرض‭ ‬تضییع‭ ‬و‭ ‬تفریط‭ ‬بودن‭ ‬خواسته،‭ ‬مورد‭ ‬پذیرش‭ ‬دادگاه‭ ‬قرار‭ ‬خواهد‭ ‬گرفت‭. ‬
تفاوت‭ ‬اساسی‭ ‬سند‭ ‬رسمی‭ ‬با‭ ‬سند‭ ‬عادی‭ ‬در‭ ‬تاریخ‭ ‬آنها‭ ‬است؛‭ ‬بر‭ ‬این‭ ‬اساس،‭ ‬تاریخ‭ ‬سند‭ ‬رسمی‭ ‬حتی‭ ‬علیه‭ ‬اشخاص‭ ‬ثالث‭ ‬نیز‭ ‬واجد‭ ‬اعتبار‭ ‬است‭. ‬در‭ ‬صورتی‭ ‬که‭ ‬اعتبار‭ ‬تاریخ‭ ‬سند‭ ‬عادی‭ ‬محدود‭ ‬به‭ ‬تنظیم‌کنندگان‭ ‬آن‭ ‬و‭ ‬ورثه‭ ‬آنها‭ ‬یا‭ ‬کسی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬نفع‭ ‬او‭ ‬وصیت‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬این‭ ‬موضوع‭ ‬در‭ ‬ماده‭ ‬1305‭ ‬قانون‭ ‬مدنی‭ ‬تصریح‭ ‬شده‭ ‬است‭.‬
 
‭  ‬اعتبار‭ ‬اقرار‭ ‬و‭ ‬رابطه‭ ‬آن‭ ‬با‭ ‬سند‭ ‬
بر‭ ‬اساس‭ ‬مواد‭ ‬1280،‭ ‬‌1281‭ ‬و‭ ‬1284‭ ‬قانونی‭ ‬مدنی،‭ ‬اقرار‭ ‬کتبی‭ ‬در‭ ‬حکم‭ ‬اقرار‭ ‬شفاهی‭ ‬است،‭ ‬قید‭ ‬دین‭ ‬در‭ ‬دفتر‭ ‬تجارت‭ ‬به‭ ‬منزله‌‭ ‬اقرار‭ ‬کتبی‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬سند‭ ‬نیز‭ ‬به‭ ‬هر‭ ‬نوشته‌ای‭ ‬گفته‭ ‬می‌شود‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬مقام‭ ‬دعوی‭ ‬یا‭ ‬دفاع‭ ‬قابل‭ ‬استناد‭ ‬باشد‭.‬
از‭ ‬این‭ ‬مواد،‭ ‬نتایج‭ ‬ذیل‭ ‬را‭ ‬می‌توان‭ ‬به‭ ‬دست‭ ‬آورد‭:‬
الف‭- ‬از‭ ‬آنجایی‭ ‬که‭ ‬بنا‭ ‬به‭ ‬تعریف‭ ‬مندرج‭ ‬در‭ ‬ماده‭ ‬1259‭ ‬قانون‭ ‬مدنی،‭ ‬اقرار‭ ‬عبارت‭ ‬از‭ ‬اخبار‭ ‬به‭ ‬حقی‭ ‬به‭ ‬نفع‭ ‬غیر‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬زیان‭ ‬خود‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬قانونگذار‭ ‬بین‭ ‬اقرار‭ ‬شفاهی‭ ‬و‭ ‬کتبی‭ ‬تفاوتی‭ ‬قائل‭ ‬نشده‭ ‬و‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬حکم‭ ‬واحد‭ ‬دانسته‭ ‬است،‭ (‬ماده‭ ‬1280‭ ‬قانون‭ ‬مدنی‭) ‬بنابراین‭ ‬می‌توان‭ ‬مندرجات‭ ‬نوشته‭ ‬مسلم‌الصدور‭ ‬را‭ (‬اعم‭ ‬از‭ ‬رسمی‭ ‬و‭ ‬عادی‭) ‬که‭ ‬متضمن‭ ‬اخبار‭ ‬حقی‭ ‬برای‭ ‬غیر‭ ‬باشد‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬تعریف‭ ‬قانونی‭ (‬ماده‭ ‬1284‭ ‬قانون‭ ‬مدنی‭) ‬عنوان‭ ‬سند‭ ‬را‭ ‬دارد،‭ ‬در‭ ‬واقع‭ ‬سند‭ ‬رسمی‭ ‬یا‭ ‬عادی‭ ‬تلقی‭ ‬کرد‭ ‬که‭ ‬مندرجات‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬جزیی‭ ‬یا‭ ‬کلی،‭ ‬دلالت‭ ‬بر‭ ‬اقرار‭ ‬به‭ ‬سود‭ ‬فرد‭ ‬ثالث‭ ‬دارد‭. ‬بر‭ ‬این‭ ‬اساس،‭ ‬اقرار‭ ‬کتبی‭ ‬در‭ ‬مفهوم‭ ‬قانونی‌‌‭ ‬همان‭ ‬سند‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬می‌تواند‭ ‬رسمی‭ ‬یا‭ ‬عادی‭ ‬باشد‭. ‬
ب‭- ‬اقرارکننده‭ (‬اعم‭ ‬از‭ ‬اینکه‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬کتبی‭ ‬یا‭ ‬شفاهی‭ ‬اقرار‭ ‬کرده‭ ‬باشد‭) ‬ماخوذ‭ ‬به‭ ‬اقرار‭ ‬خود‭ ‬خواهد‭ ‬بود؛‭ ‬مشروط‭ ‬بر‭ ‬اینکه‭ ‬فساد‭ ‬اقرار‭ ‬او‭ ‬یا‭ ‬اشتباه‭ ‬و‭ ‬غلط‭ ‬بودن‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬اثبات‭ ‬نرسیده‭ ‬و‭ ‬اقرارکننده‭ ‬بالغ،‭ ‬عاقل،‭ ‬قاصد‭ ‬و‭ ‬مختار‭ ‬باشد‭ (‬مواد‭ ‬1262‭ ‬و‭ ‬1277‭ ‬قانون‭ ‬مدنی‭)‬
همچنین‭ ‬اقرار‭ ‬فرد‭ ‬سفیه‭ ‬در‭ ‬امور‭ ‬مالی‭ ‬به‭ ‬صراحت‭ ‬ماده‭ ‬1263‭ ‬این‭ ‬قانون‭ ‬موثر‭ ‬نیست؛‭ ‬همچنان‭ ‬که‭ ‬اقرار‭ ‬ورشکسته‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬اموال‭ ‬خود‭ ‬به‭ ‬زیان‭ ‬طلبکاران‭ ‬فاقد‭ ‬نفوذ‭ ‬قانونی‭ ‬است‭. (‬ماده‭ ‬1264‌‌‭ ‬همان‭ ‬قانون‭) ‬
ج‭- ‬از‭ ‬لحاظ‭ ‬اثباتی،‭ ‬اقرار‭ ‬اعم‭ ‬از‭ ‬کتبی‭ ‬یا‭ ‬شفاهی‭ ‬‌باید‭ ‬منجز‭ ‬باشد‭ ‬و‭ ‬اقرار‭ ‬معلق‭ ‬اثری‭ ‬ندارد‭ (‬ماده‭ ‬1286‭ ‬قانون‭ ‬مدنی‭). ‬بنابراین‭ ‬اسناد‭ ‬اعم‭ ‬از‭ ‬عادی‭ ‬و‭ ‬رسمی‭ ‬در‭ ‬ارتباط‭ ‬با‭ ‬تعهدات‭ ‬مندرج‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬از‭ ‬حکم‭ ‬همین‭ ‬ماده‭ ‬پیروی‭ ‬می‌کند‭ ‬و‭ ‬تعهدات‭ ‬معلق‭ ‬مانند‭ ‬تعلیق‭ ‬ضمان‭ (‬ماده‭ ‬699‭ ‬قانون‭ ‬مدنی‭) ‬مانند‭ ‬اقرار‭ ‬معلق،‭ ‬باطل‭ ‬و‭ ‬بلااثر‭ ‬است‭.  ‬هر‭ ‬چند‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬تحقق‭ ‬اصل‭ ‬تعهد،‭ ‬زمان‭ ‬اجرای‭ ‬تعهد‭ ‬می‌تواند‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬معلق‭ ‬باشد‭ (‬قسمت‭ ‬اخیر‭ ‬ماده‭ ‬699‭ ‬قانون‭ ‬مدنی‭) ‬
 
‭  ‬مواردی‭ ‬که‭ ‬ثبت‭ ‬سند‭ ‬اجباری‭ ‬است‭ ‬
قانونگذار‭ ‬در‭ ‬موارد‭ ‬46‭ ‬و‭ ‬47‭ ‬قانون‭ ‬ثبت‭ ‬مصوب‭ ‬سال‭ ‬1310‭ ‬ثبت‭ ‬عقود‭ ‬و‭ ‬معاملات‭ ‬راجع‭ ‬به‭ ‬عین‭ ‬یا‭ ‬منافع‭ ‬و‭ ‬حقوقی‭ ‬که‭ ‬قبلاً‭ ‬در‭ ‬دفتر‭ ‬املاک‭ ‬ثبت‭ ‬شده‭ ‬باشد‭ ‬یا‭ ‬اگر‭ ‬ثبت‭ ‬نشده‭ ‬است،‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬منطقه‭ ‬اداره‭ ‬ثبت‭ ‬اسناد‭ ‬و‭ ‬املاک‭ ‬و‭ ‬دفا‌تر‭ ‬اسناد‭ ‬رسمی‭ ‬موجود‭ ‬بوده‭ ‬و‭ ‬ثبت‭ ‬عقود‭ ‬و‭ ‬معاملات‭ ‬مذکور‭ ‬را‭ ‬وزارت‭ ‬دادگستری‭ ‬ضروری‭ ‬اعلام‭ ‬کرده‭ ‬باشد،‭ ‬اجباری‭ ‬تشخیص‭ ‬داده‭ ‬و‭ ‬همین‭ ‬ضرورت‭ ‬و‭ ‬الزامی‭ ‬بودن‭ ‬ثبت‭ ‬اسناد‭ ‬به‭ ‬صلح‌نامه‌ها،‭ ‬هبه‭ ‬نامه‌ها‭ ‬و‭ ‬شرکت‌نامه‌ها‭ ‬نیز‭ ‬تسری‭ ‬داده‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬
 
‭ ‬ضمانت‭ ‬اجرای‭ ‬حقوقی‭ ‬عدم‭ ‬ثبت‭ ‬سند
با‭ ‬یادآوری‭ ‬این‭ ‬امر‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬موجب‭ ‬مقررات‭ ‬ناظر‭ ‬به‭ ‬روابط‭ ‬مالک‭ ‬و‭ ‬مستاجر‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬مقررات‭ ‬خاص،‭ ‬ثبت‭ ‬قراردادهای‭ ‬اجاره‭ ‬علی‌الاصول‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬استثنای‭ ‬مقررات‭ ‬مواد‭ ‬46‭ ‬و‭ ‬47‭ ‬قانون‭ ‬ثبت‭ ‬اجباری‭ ‬نبوده‭ ‬و‭ ‬روابط‭ ‬استیجاری‭ ‬حتی‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬شفاهی‭ ‬در‭ ‬املاک‭ ‬ثبت‌شده‭ ‬نیز‭ ‬قابلیت‭ ‬تحقق‭ ‬را‭ ‬دارد،‭ ‬قانونگذار‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬مطلق‭ ‬در‭ ‬ماده‭ ‬48‭ ‬قانون‭ ‬ثبت‭ ‬به‭ ‬نحو‭ ‬آمرانه‭ ‬تصریح‭ ‬کرده‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬اسنادی‭ ‬که‭ ‬مطابق‭ ‬مواد‭ ‬فوق‭ (‬46‭ ‬و‭ ‬47‭) ‬باید‭ ‬به‭ ‬ثبت‭ ‬برسد‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬ثبت‭ ‬نرسیده‭ ‬است،‭ ‬در‭ ‬هیچ‭ ‬یک‭ ‬از‭ ‬ادارات‭ ‬و‭ ‬محاکم‭ ‬پذیرفته‭ ‬نخواهد‭ ‬شد‭. ‬
اما‭ ‬مفهوم‭ ‬این‭ ‬ماده،‭ ‬ناظر‭ ‬به‭ ‬بی‌اعتباری‭ ‬اسناد‭ ‬عادی‭ ‬مرتبط‭ ‬با‭ ‬عقود‭ ‬و‭ ‬معاملات‭ ‬راجع‭ ‬به‭ ‬عین‭ ‬و‭ ‬منافع‭ ‬و‭ ‬حقوق‭ ‬مذکور‭ ‬در‭ ‬مواد‭ ‬اشعاری‭ ‬نبوده‭ ‬و‭ ‬عقود‭ ‬مذکور‭ ‬و‭ ‬نیز‭ ‬صلح‌نامه‌ها،‭ ‬هبه‌نامه‌ها‭ ‬و‭ ‬شرکت‌نامه‌های‭ ‬عادی‭ ‬نیز‭ ‬مانند‭ ‬مبایعه‌نامه‌های‭ ‬عادی‭ (‬در‭ ‬خصوص‭ ‬املاک‭ ‬ثبت‌شده‭) ‬می‌تواند‭ ‬در‭ ‬صورت‭ ‬اثبات‭ ‬اصالت‭ ‬آن‭ ‬و‭ ‬انتساب‭ ‬به‭ ‬متعهد‭ ‬و‭ ‬امضا‭ ‬کنندگان‭ ‬آن‭ ‬واجد‭ ‬اعتبار‭ ‬شود‭.‬
منبع:http://www.hemayatonline.ir/detail/News/6263

محمدحسنی
وبلاگ حقوقی محمدحسنی درصورتی که نیاز به وکیل دارید می توانید به موسسه حقوقی عدل فردوسی مراجعه نمایید- آدرس : تهران ، خیابان انقلاب اسلامی ، بین میدان فردوسی و لاله زار ، پلاک 630 ، واحد 9 --تلفن تماس تهران: 66342315
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :