وبلاگ حقوقی محمد حسنی
گردآوری و ارائه مطالب متنوع و سودمندحقوقی
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب
- ۱۳۸۸/۱٠/۱٦

 

گزارش اکونومیست از اشتغال زنان به عنوان چالش جدید کشورهای صنعتی
وقتی فمینیسم بلای جان اقتصاد می‌شود

خبرگزاری فارس: نشریه اکونومیست در تحلیلی از بروز یک چالش جدید طی دهه های آتی در کشورهای توسعه یافته و صنعتی جهان به نام "اشتغال زنان " خبر داد و نوشت: این مساله می‌تواند چالشهای جدی و بزرگی را برای اقتصاد کشورهای صنعتی به وجود آورد.

به گزارش گروه اقتصاد بین الملل خبرگزاری فارس، نشریه تخصصی اکونومیست در ادامه افزود، قدرت اقتصادی زنان در کشورهای ثروتمند به یکی از مهمترین و قابل توجه ترین تحولات 50 سال گذشته در این کشورها تبدیل شده است. این تحولات از این جهت قابل توجه بوده که تغییرات ساختاری زیادی در اقتصاد کشورهای صنعتی ایجاد کرده است.

*تبعات اجتماعی اشتغال زنان بزرگترین چالش 50 سال آینده

میلیونها نفر از زنان اروپا که زندگی اقتصادی خود را با تکیه به مردان تامین می کردند، اکنون کنترل شرایط اقتصادی خود را بر عهده گرفته اند. این مساله علاوه بر ایجاد تغییرات ساختاری در اقتصاد کشورهای صنعتی و ثروتمند، آثار اجتماعی، سیاسی و فرهنگی خاصی نیز دربر داشته است. البته قراردادها و تعهدات اجتماعی در خصوص کار و فعالیت زنان هماهنگ و متناسب با قراردادهای اقتصادی توسعه و پیشرفت نداشته است. اگر قدرت اقتصادی زنان به عنوان یکی از بزرگترین تحولات اقتصادی 50 سال گذشته در کشورهای صنعتی ارزیابی شود باید گفت تاثیرات و تبعات اجتماعی این مساله یکی از بزرگترین چالشهای کشورهای صنعتی طی 50 سال آینده خواهد بود .
زنان آمریکایی هم اکنون نیمی از جمعیت شاغل و نیروی کار این کشور را تشکیل می دهند رقمی معادل 9/49 درصد . زنان آمریکایی کنترل و هدایت برخی از شرکتهای بزرگ و مهم این کشور مثل پپسی، آرشر دانیلز میدلند و دبلیو ال گور را بر عهده دارند. زنان هم اکنون 60 درصد دانش آموختگان دانشگاهها را در اروپا و آمریکا تشکیل می دهند . البته میزان فعالیت اقتصادی زنان در کلیه کشورهای صنعتی و ثروتمند یکنواخت و متناسب نیست . در ایتالیا و ژاپن نرخ اشتغال مردان 20 درصد بیشتر از زنان است . نرخ اشتغال زنان ایتالیایی طی دهه اخیر رشد چشمگیری داشته ولی همچنان کمتر از 50 درصد است ولی این رقم 20 درصد کمتر از نرخ اشتغال زنان در سوئد و دانمارک است.

*درآمد زنان در غرب کمتر از مردان است

میزان درآمد زنان به طور میانگین کمتر از مردان است و به ندرت در راس هرم مدیریتی شرکتهای بزرگ قرار می گیرند . نکته قابل ذکر اینکه نحوه حضور و فعالیت های اقتصادی زنان در کشورهای صنعتی و ثروتمند نسبت به دهه 1960 میلادی تحول زیادی داشته است . اگر زنان در اوایل دهه 1960 میلادی بیشتر برای بهره کشی جنسی مورد استفاده قرار می گرفتند و بیشتر کارهای ابتدایی و نه چندان مهم شرکتها به آنها واگذار می شد ولی اکنون بخش زیادی از کارهای حرفه ای و تخصصی در شرکتهای معتبر و مهم به آنها واگذار می شود. به عنوان مثال این نرخ در آمریکا به بیش از 51 درصد رسیده است . این وضعیت در کشورهای حوزه مدیترانه نیز تغییرات زیادی داشته است . در اسپانیا سهم زنان جوان در بازار کار این کشور معادل آمریکا شده است. تقریبا نیمی از فرصتهای شغلی اسپانیا از سوی زنان این کشور اشغال شده است . چگونه می توان این تحول و انقلاب بزرگ را توجیه کرد؟ سیاست البته نقش مهم و کلیدی داشته است. تفکرات فمینیستی بتی فریدمن ابعاد جدیدی به زندگی اقتصادی زنان در کشورهای ثروتمند بخشیده است. دولتها طی سالهای اخیر قوانین زیادی را برای تساوی حقوق زن و مرد در کشورهای توسعه یافته به تصویب رسانده اند.
سیاستمداران زن مثل مارگارت تاچر و هیلاری کلینتون بر این باورند که امکان انجام هر کاری برای زنان جوان میسر است . ولی سیاست تنها بخشی از پاسخ این سوال است . به نظر می رسد در جهان توسعه یافته و صنعتی نیز تقاضا برای کار و اشتغال زنان افزایش یافته است. یکی از مهمترین عوامل فمینیستی شدن فضای کار و اشتغال در کشورهای صنعتی ، بیرحمی بخش خدمات است که زنان به خوبی می توانند در این بخش با مردان رقابت کنند. تقاضا در بازار کار کشورهای صنعتی برای کار زنان به خوبی از سوی شرکتها عرضه تامین می شود . زنان طی سالهای اخیر تمایل زیادی برای کار کردن خارج از خانه پیدا کرده اند. پیشرفت تکنولوژی موجب کاهش ساعات کار زنان در منزل شده است و زنان برای انجام کارهای منزل مثل پخت غذا و شستشو وقت کمتری صرف می کنند . زنان ترجیح می دهند وقت مازاد خود را برای کسب مهارتهای جدید و بیشتر به منظور کسب درآمد بیشتر صرف کنند. افزایش سطح تحصیلات و دانش زنان نیز تاثیر زیادی در تحولات جایگاه زنان در بازار کار کشورهای صنعتی و ثروتمند داشته است .
امروزه زنان تحصیل کرده و ماهر موقعیتهای شغلی زیادی را در کشورهای صنعتی اشغال کرده اند . امروزه یک زن تحصیل کرده به مراتب بهتر از یک زن با تحصیلات پایین می تواند شغل مناسب پیدا کند . در سال 1962 میلادی حدود 62 درصد زنان فارغ التحصیل از دانشگاههای امریکا جذب بازار کار می شدند و این رقم در بین زنان با مدرک دبیرستان تنها 46 درصد بوده است.
امروزه بیش از 80 درصد زنان تحصیل کرده در دانشگاههای آمریکا جذب بازار کار می شوند و 67 درصد دارندگان مدرک دیپلم دبیرستان به بازار کار وارد می شوند . این رقم برای زنان بدون این مدرک نیز به 47 درصد رسیده است . البته رشته های تحصیلی زنان آمریکایی نیز طی سالهای اخیر متحول شده است . در سال 1966 بیش از 40 درصد زنان آمریکایی لیسانس آموزش ، 2 درصد لیسانس مدیریت و بازرگانی داشتند . این رقم امروز به ترتیب به 12 و 50 درصد تغییر کرده است . البته زنان در کسب مهارتهای خاص در رشته های صنعتی و دانش کامپیوتر هنوز عقب تر از مردان هستند . زنان آمریکایی در سال 2006 تنها بیست درصد مدارک دانشگاهی در این رشته ها را در اختیار داشتند .

*مردان آمریکایی از اشغال موقعیت شغلی خود توسط زنان به شدت نگران هستند

یکی از مهمترین تحولاتی که طی سالهای اخیر به وقوع پیوسته افزایش میانگین درآمد زنان نسبت به مردان است . تازه ترین تحقیق بنیاد راکفلر نشان می دهد سه چهارم آمریکایی ها از این تحولات استقبال می کنند. 90 درصد مردان آمریکایی نیز با این مساله هیچ مشکلی ندارند . البته مردان آمریکایی از اشغال موقعیتهای شغلی خود توسط زنان به شدت نگران و ناراحت هستند . البته زنان در کشورهای صنعتی ناچار به فعالیت اقتصادی هستند . افزایش تعداد مادران تنها و بی سرپرست بسیاری از زنان در این گونه جوامع را به انجام فعالیتهای اقتصادی سوق داده است.

*زنان از روی ناچاری به هر کار تن می‌دهند

تعداد شوهران آمریکایی که مجبورند این روزها در خانه بمانند و به جای انها همسرانشان فعالیت اقتصادی داشته باشند به طور چشمگیری افزایش داشته است و به سطح رکوردهای دهه 1970 میلادی رسیده است . البته به نظر می رسد این مساله چالشهای زیادی را برای جوامع صنعتی طی سالهای آینده ایجاد کند . یکی از مهمترین چالشها این است که نیازهای احساسی و عاطفی زنان در خصوص مسائل شغلی به طور کامل پاسخ داده نمی شود . تنها 2 درصد روسای 500 شرکت بزرگ آمریکایی و 5 شرکت در بازار بورس آمریکا ، زن هستند . زنان تنها 13 درصد اعضای هیات مدیره شرکتهای بزرگ آمریکایی را تشکیل می دهند . اکثر پستهای عالی رتبه مدیریتی به مردان اختصاص داده شده است . در آمریکا و انگلیس یک زن کارگر تمام وقت معادل 80 درصد یک مرد حقوق دریافت می کند . علت اصلی این مساله این است که بسیاری از زنان در جوامع صنعتی از روی نیاز و ناچاری کار می کنند و بنابراین به هر گونه شرایط کاری و قراردادی تن می دهند .
میزان درآمد زنان با فرزند در شرکتهای آمریکایی تقریبا معادل مردان است . میزان درآمد مادران با والدین و زنان مجرد کمتر از مردان است . معمولا درآمد معلمان زن در طول سال تغییر چندانی ندارد و افزایش چشمگیری ندارد ولی این مساله در سایر بخشهای اقتصادی متفاوت است . شکاف درامدی بین زنان و مردان هزینه های زیادی را بر افراد و جامعه تحمیل می کند .
بسیاری از زنان ماهر و متخصص به طور کامل از مسئولیت مادر شدن شانه خالی می کنند . در سوییس 40 درصد زنان شاغل بدون فرزند هستند . درصد زیادی از زنان شاغل نیز زمان بچه دار شدن را تا سالهای زیادی به تاخیر می اندازند .

*بچه‌دار شدن برای زنان آمریکا کابوس شده است

بر اساس تازه ترین تحقیق دانشگاه شیکاگو در آمریکا ، پس از گذشت ده سال از فارغ التحصیلی زنان آمریکایی از دانشگاهها ، تنهای نیمی از آنها تمایلی برای بچه دار شدن دارند . بر اساس تحقیق دیگری که انجام شده مشخص شد تنها 7 درصد زنان آمریکایی پس از بچه دار شدن تمایلی برای بازگشت به سر کارهای خود دارند . برای خانوارهای فقیر کار کردن و بچه دار شدن به طور همزمان به یک کابوس بزرگ تبدیل شده است . بزرگ کردن بچه ها هزنیه سنگینی را بر بودجه خانوارها تحمیل می کند و به همین علت بسیاری از خانوارها ترجیح می دهند بچه دار نشوند . از دست دادن شغل پس از بچه دار شدن نیز به معنای بحران مالی خانواده خواهد بود .
بر اساس تازه ترین تحقیق موسسه خیریه جامعه کودکان انگلیس ، 60 درصد والدین بر این باورند که وقت کافی را برای رسیدگی به فرزندان خود ندارند . 74 درصد والدین آمریکایی نیز با این مساله موافقند . بسیاری از کودکان در کشورهای توسعه یافته و صنعتی از نبودن کنار مادر رنج می برند . البته در برخی کشورها تدابیری برای رفع این مشکل اندیشیده شده است . مثلا در اتریش ، جمهوری چک ، فنلاند و مجارستان سه سال حقوق برای مادران شاغل بچه دار در نظر گرفته اند . آلمان نیز طرح حقوق والدین را در نظر گرفته است تا مادران را برای ماندن در خانه ترغیب کنند . کشورهای دیگر بر آموزشهای قبل از مدرسه تاکید می کنند . نیوزلند و برخی کشورهای همسایه بر بازگشت مادران به سر کارهای خود و نگهداری کودکان در مهد کودکها تاکید می کنند .
انگلیس ، آلمان ، ژاپن ، سوییس و هلند نیز کار موقت وپاره وقت را برای مادران پیشنهاد می کنند . کشورهای اسکاندیناوی نیز انگیزه های زیادی را برای پدران ایجاد می کنند تا وقت بیشتری را برای نگهداری از فرزندان صرف کنند . وضعیت آمریکا از این لحاظ پایین تر از سطح استانداردهای سایر کشورهای عضو سازمان توسعه و همکاری های اقتصادی است . آمریکا تنها 0.5 درصد تولید ناخالص داخلی خود را صرف برنامه های حمایت از کودکان می کند . این رقم در فرانسه 1.3 درصد و در دانمارک 2.7 درصد بوده است . نکته قابل ذکر اینکه روند افزایش شغل و کار زنان رو به افزایش و ادامه است .

*بحران مردان را سه برابر زنان بیکار کرده است

در اروپا زنان 6 میلیون از 8 میلیون فرصت شغلی ایجاد شده از سال 2000 تا کنون را اشغال کرده اند . در آمریکا از زمان آغاز بحران مالی و اقتصادی از هر چهار فرصت شغلی از دست رفته سه فرصت شغلی در اختیار مردان بوده است . نرخ بیکاری زنان در آمریکا 8.6 درصد و در مردان بیش از 11.2 درصد است . زنان آمریکایی طی سالهای اخیر بیش از دو سوم فرصتهای شغلی جدید را در اختیار گرفته اند . تا سال 2011 تعداد زنان دانشگاهی در آمریکا 2.6 میلیون نفر بیشتر از مردان خواهد بود .
بالا رفتن سن نیروی کار و تخصصی شدن شغلهای مختلف به این معنی است که جامعه آمریکا باید از جمعیت زنان شاغل بهتر استفاده کند. بر اساس محاسبات گلد من ساش سهم زنان در افزایش تولید ناخالص داخلی در ایتالیا 21 درصد ، اسپانیا 19 درصد ، ژاپن 16 درصد و آمریکا 9 درصد ، فرانسه و آلمان و انگلیس تنها 8 درصد است .

*غرب تازه به فکر کار زن در خانه افتاد

به نظر می رسد راهکار های مناسب تری برای ایجاد اشتغال زنان در منزل وجود داشته باشد تا بتوان از این طریق علاوه بر حفظ درامد مالی برای زنان ، جایگاه مادر بودن آنها نیز در کشورهای صنعتی و توسعه یافته به خطر نیفتد . آلمان طی سالهای اخیر تمرکز ویژه ای بر شغلهای درون منزل برای زنان داشته است تا اجازه دهد مادران به وظایف مادری خود در قبال فرزندان نیز عمل کنند.

محمدحسنی
وبلاگ حقوقی محمدحسنی درصورتی که نیاز به وکیل دارید می توانید به موسسه حقوقی عدل فردوسی مراجعه نمایید- آدرس : تهران ، خیابان انقلاب اسلامی ، بین میدان فردوسی و لاله زار ، پلاک 630 ، واحد 9 --تلفن تماس تهران: 66342315
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :