وبلاگ حقوقی محمد حسنی
گردآوری مقالات و مطالب حقوقی

hassani.org
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب
- ۱۳۸۸/۱٠/۱٧

 

می دانیم که شخصیت انسان دارای دو ساحت مادی و معنوی است و حقوق علم صیانت است از این دوساحت.(ر.ک صفایی،صص 29 – 17) یکی از مسائل مربوط به بعد معنوی آدمی مساله ی احترام و آبروی فرد است.احترام به آبروی آدمی مساله ای عقلانی و فطری است که مورد تاکید دین اسلام نیز قرار گرفته شده است.در معارف دینی اسلام آبروی مومن مانند خون او توصیف شده است؛بگذریم که هردو ی این عناصر در کشورمان بی اعتبار است!

جرایمی که می تواند آبروی انسان را تحت الشعاع قرار بدهد عبارتند از:توهین و هتک حرمت، افترا و قذف.

احکام توهین در فصل دوم و پانزدهم کتاب پنجم قانون جزا و افترا در فصل بیست و هفتم قانون مجازات اسلامی بیان شده است و جرم سوم یعنی قذف به تنهایی موضوع باب پنجم کتاب دوم آن قانون است.

جرم قذف را زیر مجموعه ی افترا تعریف می کنند. بنا براین به بررسی جرم افترا می پردازیم.افترا در اصطلاح حقوقی عبارت است از اینکه انسان جرمی را به کسی نسبت دهد بدون آنکه قادر به اثبات آن باشد.( فاطمه سادات محسنی، ماهیت و کیفر جرم افترا).پس اگر کسی جرمی را به کسی نسبت دهد متهم به افترا می شود.اما اگر کسی مطلب کذبی را به دیگری نسبت داد متهم به جرم نشر اکاذیب می شود.(زراعت،ص628).

افترا را از زاویه های مختلف می توان تقسیم بندی کرد.می توان گفت که برخی از موارد افترا ناموسی است که در قالب جرم قذف بحث می شود و برخی ناموسی نیست که موضوع ماده ی 697 ق.م.ا. است

اما در مورد افترای ناموسی یا قذف

1.بحث لغوی:قذف در معنا پرتاب کردن چیزی است.(زراعت،ص222)

2.تعریف:ماده ی 139 ق.م.ا. قذف را اینگونه تعریف می کند: قذف نسبت دادن زنا یا لواط است به شخص دیگری.

3. مجازات:ماده ی 140 ق.م.ا چنین می گوید: حد قذف برای قذف‌کننده مرد یا زن هشتاد تازیانه است.

4.مستند حکم و مجازات:قرآن کریم در آیاتی در سوره ی نور در مورد این جرم سخن می گوید.شان نزول این آیات را هم به عایشه همسر پیامبر و هم به ماریه همسر دیگر ایشان نسبت داده اند که به نظر می رسد با توجه به سیاق آیات ماجرای عایشه صحیح باشد و آن ماجرا نسبت زنا دادن به عایشه است توسط عده ای از منافقان.(بطحائی،صص 35-34)

مجازات این جرم نیز در قرآن بیان شده است.آیه ی چهارم سوره ی نور دو مجازات برای افراد قاذف پیش بینی نموده است که یکی هشتاد ضربه شلاق است و دیگری عدم پذیرش شهادت آنان که البته با توجه به روایات می توان گفت که عدم پذیرش شهادت با توبه ی فرد قاذف رفع می شود.(بطحائی،صص 44-43)

البته در روایات نیز از این جرم و مجازات آن سخن گفته شده است که برای تحقیق می توان به کتب حدیث من جمله کتاب وسائل الشیعه مراجعه کرد.

5.نوع جرم:جرایم را از دو جنبه می توان مورد بررسی قرار داد:

1.جنبه ی عمومی جرم

2.جنبه ی خصوی جرم.

قذف از جمله جرایمی است که جنبه ی عمومی ندارد.یکی از آثار این مساله این است که دادستان یک منطقه حتی با علم به وقوع جرم قذف نمی تواند جرم را پیگیری نماید.قانون نیز به این مساله تصریح دارد.تبصره ی یک ماده ی 140 ق.م.ا. بیان می کند: اجرای حد قذف منوط به مطالبه مقذوف است.بنا بر این قذف از جمله ی حق الناس است.بدیهی است اگر شخص مقذوف نسبت قذف را بپذیرد؛حدی بر قاذف جاری نمی شود.البته شاید بتوان به حکم تبصره ی ماده ی 697 ق.م.ا. او را به اشاعه ی فحشاء متهم کرد.

6.عناصر جرم:عنصر مادی جرم قذف نسبت دادن جرم زنا یا لواط (به معنای دقیق فقهی- هر رابطه ی نامشروعی زنا یا لواط نیست-) به هر طریقی است که روشن و بدون ابهام باشد.(ماده ی 141 ق.م.ا.) قذف به صورت کتبی نیز قابل تحقق است.(زراعت،ص223)

اما عنصر معنوی جرم قذف

.دکتر زراعت معتقد است:به نظر می رسد که قانون گذار در جرم قذف عنصر معنوی را موثر نمی داند و همین که از نظر عنصر مادی جرم قذف محقق شود کافی است.(زراعت،224) اما من فکر می کنم که در جرم قذف عنصر معنوی نیز دخالت دارد.استناد من به تبصره ی ماده ی 142 (در موارد ماده فوق هر گاه قرینه‌ای در بین باشد که منظور قذف نیست حد ثابت نمی‌شود.)، ماده ی 144 (هر گاه کسی به قصد نسبت دادن زنا به شخصی مثلاً چنین گوید (‌زن قحبه) یا خواهر قحبه یا مادر قحبه نسبت به کسی که زنا را به او‌نسبت داده است محکوم به حد قذف می‌شود و نسبت به مخاطب که به واسطه این دشنام اذیت شده است تا 74 ضربه شلاق تعزیر می‌شود) و ماده ی 146 در بیان ویژگی های قاذف و مقذوف است.( قذف در مواردی موجب حد می‌شود که قذف‌کننده بالغ و عاقل و مختار و دارای قصد باشد و قذف‌شونده نیز بالغ و عاقل و مسلمان و‌عفیف باشد، در صورتی که قذف‌کننده و یا قذف شونده فاقد یکی از اوصاف فوق باشند حد ثابت نمی‌شود.)ملاحظه می شود که در تمامی موارد فوق بحث از قصد شده است.یعنی فرد باید از لفظی که می گوید قصد نسبت دادن زنا یا لواط داشته باشد.

متاسفانه دیده می شود که در سطح گروههای دوستی بخصوص نزد پسران این الفاظ رواج دارد .یا همان کلمه ی بحث برانگیز حرامزاده که مطرح شده است.این کلمه افاده ی معنای قذف می کند اما در میان عرف معانی دیگری هم از آن مستفاد است.به لغت نامه ی دهخدا مراجعه می کنیم:

این لغت نامه در کنار معنی فرزند متولد شده از رابطه ی نامشروع این معانی را نیز می آورد. بداصل . بدگوهر. بدگهر،بدنژاد.خوب اگر فردی چنین قصدی داشته باشد آن هنگام نمی توان به او نسبت قذف داد.در مورد لفظ حرامزادگی اثبات جرم قذف سخت تر از این است.(لفظ دقیق مورد استفاده حرامزادگی است) معانی لغت نامه ی دهخدا برای این لفظ این چنین است:حالت و چگونگی و کیفیت حرامزاده .|| بدذاتی . حیله . مکیدت . مکر.البته اگر این لفظ،در عرف توهین شناخته میشود قابل پیگرد است.

اما چون قذف از جمله جرایم حدی است،به یک قاعده ی فقهی مربوز به این مساله هم اشاره می کنیم.قاعده  ی درء که می گوید: ادرووا الحدود بالشبهات یعنی حدود را با شبهات دفع کنید.طبق این قاعده اگر در صدور حکم حد شبهه ای وجود داشته باشد نمی توان آن حدود را برقرار کرد.در باره ی این پرونده هم تردید هایی وجود دارد که استفاده از این قاعده را ممکن می شازد.به خصوص که متهم نسبت دادن قذف را به مدعی منکر شده است.http://dadname.blogfa.com

محمدحسنی
وبلاگ حقوقی محمدحسنی درصورتی که نیاز به وکیل دارید می توانید به موسسه حقوقی عدل فردوسی مراجعه نمایید- آدرس : تهران ، خیابان انقلاب اسلامی ، بین میدان فردوسی و لاله زار ، پلاک 630 ، واحد 9 --تلفن تماس تهران: 66342315____ 66342303
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :