وبلاگ حقوقی محمد حسنی
گردآوری مقالات و مطالب حقوقی

hassani.org
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب
- ۱۳۸۸/۱٠/٢٧

 

یکی از مسائلی که از دیرباز راجع به زوال عنصر قانونی مطرح شده مسأله تأثیر رضایت مجنی علیه برای ارتکاب جرم است به این معنی که هرگاه شخصی به میل و اختیار خویش راضی باشد که دیگری او را به قتل برساند یا مضروب، یا مجروح و ....دیگری نیز بدون ضرورت تقاضای او را برآورده سازد آیا رضایت مجنی علیه در این قبیل موارد، باعث عدم مسئولیت کیفری و مجازات خواهد شد یا خیر؟
اثر رضایت مجنی علیه در زوال مسئولیت کیفری مرتکب جرم، اندیشه‌ای قدیمی و عامیانه است و از نظر تاریخی در حقوق روم برای حمایت از منافع افراد در مورد برخی از جرایم علیه اشخاص پذیرفته نشده بود اما امروزه در این مورد یک اصل کلی وجود دارد و آن اینکه رضایت مجنی علیه علت توجیه کننده فعل یا ترک فعل مجرمانه نیست چون مجازات در شرایط عام برای دفاع از منافع خصوصی ایجاد نشده و قوانین جزایی بیشتر در جهت استقرار نظم عمومی و بقای جامعه تدوین شده‌اند؛ اما با وجود این در برخی از موارد استثنایی رضایت مجنی علیه، توجیه کنندۀ عمل مجرمانه می‌باشد که بند دوم و سوم ماده 59 قانون مجازات اسلامی بیانگر این موارد می‌باشد.
 
موارد استثنایی در مورد رضایت مجنی علیه:
الف: عملیات جراحی: با توجه به بند 2 ماده 59 ، اعمال جراحی یا طبی که در شرایط عادی ممکن است موجب وقوع جرمی شود با شروط زیر جرم نخواهد بود.
1-    عملیات جراحی یا طبّی مشروع باشد.
2-  شخصی که مورد عمل جراحی یا طبی قرار می‌گیرد باید رضایت خود را ابراز کند یا اینکه اولیاء ‌و سرپرستان یا نمایندگان قانونی آنها به عمل رضایت دهند و این رضایت بصورت کتبی باشد و در موارد ضروری و فوری کسب رضایت ضرورت ندارد.
3-    رعایت موازین فنّی و علمی و نظامات دولتی لازم و اجباری است.
4-  رضایت در عملیات جراحی برای زیبایی: در صورتی که پزشکی تمام شرایط لازم را رعایت کند ولی باعث نقص عضو یا کراهت منظر یا خسارت مالی شود آیا مشمول بند 2 ماده 59 می‌شود یا نه موضوع تقصیر شغلی یا حرفه‌ای پزشک از دو دیدگاه قابل بررسی است:
اولاً از آنجایی که پزشک جراح به حکم وظیفه و قانون موظف به رعایت موازین فنی و علمی و نظامات دولتی است در صورتی که معلوم شود پزشک بدون توجه به ضرورت نداشتن عملیات جراحی و رعایت موازین فنی و علمی، عمل جراحی را انجام داده و مرتکب صدماتی شده بی‌تردید و بر حسب مورد به عنوان جرح یا نقص شبه عمد، مسئول و قابل مجازات است اما در صورتی که عملیات جراحی برای زیبایی ضرورت داشته باشد مثل موارد سوختگی‌ها اسید پاشی و غیره که پزشک بدون ارتکاب تقصیر شغلی یا حرفه‌ای، باعث صدماتی شود مشمول بند دوم ماده 59 خواهد بود.
دوم: در مواردی که شخصی به منظور زیبایی و بدون ضرورت به پزشک جراح و پزشک نیز تعهد می‌کند که در حدود امکانات علم پزشکی کوشش خود را برای از بین بردن چهره بد بکند و شخص هم کتباً راضی به عمل جراحی شود چنانچه باعث صدمه‌ای شود یا خسارت مالی، پزشک ضامن است.
ب: عملیات ورزشی: بموجب بند 3 ماده 59 قانون مجازات اسلامی، کسی که به میل و رضایت خود در عملیات ورزشی شرکت نموده و با رعایت شرایط زیر اقدام او جرم محسوب نمی‌شود:
1-  احراز رضایت ضمنی صدمه دیده (شرکت اختیاری صدمه دیده در عملیات ورزشی دلیل رضایت ضمنی او بر قبول خطرات ناشی از حوادث ورزشی است)
2-    لزوم رعایت مقررات حاکم بر عملیات ورزشی
3-    لزوم رعایت موازین شرعی. که با وجود این شرایط عمل انجام شده جرم نخواهد بود.
 
شرایط لازم برای تحقق رضایت مجنی علیه:
1-  رضایت مجنی علیه قبل از وقوع جرم یا دست کم مقارن با آن تحصیل گردد (رضایت تحت تأثیر حیله و نیرنگی و اعمال زور و اجبار درست نیست)
 2- اصولاً رضایت مجنی علیه وقتی نافذ و مؤثر خواهد بود که ابراز کننده آن شرایط عامه تکلیف مانند بلوغ، عقل اختیار را داشته باشد.
 
منابع
1-       ولیدی، محمد صالح؛ حقوق جزای عمومی جرم، 1374، چاپ سوم، ج دوم، ص 206.
2-       گلدوزیان، ایرج؛ بابسته‌های حقوق جزای عمومی، ، چاپ نهم، 1383، نشر میزان، ص 139.
3-       نوربها، رضا؛ زمینه حقوق جزای عمومی، چاپ پنجم، 1380، ص 316.
4-       افراسیابی، محمد اسماعیل؛ حقوق جزای عمومی،  ج اول، چاپ دوم، 1376، ص 261.
http://www.pajoohe.com/fa/index.php?Page=definition&UID=31943

 

محمدحسنی
وبلاگ حقوقی محمدحسنی درصورتی که نیاز به وکیل دارید می توانید به موسسه حقوقی عدل فردوسی مراجعه نمایید- آدرس : تهران ، خیابان انقلاب اسلامی ، بین میدان فردوسی و لاله زار ، پلاک 630 ، واحد 9 --تلفن تماس تهران: 66342315____ 66342303
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :